Genleşme Tankı ve Boyler Kontrolünde Neler Kontrol Edilir?

Genleşme tankı ve boyler periyodik kontrolü neden önemli?

Genleşme tankı ve boyler, ısıtma ve sıcak su tesisatlarının basınç altında çalışan kritik elemanlarıdır. Genleşme tankı, ısınan suyun hacim artışını emerek tesisatı aşırı basınçtan korur; boyler ise kullanım sıcak suyunu depolayıp dağıtır. Her ikisi de basınçlı kap olarak işletilir ve küçük bir ihmal, ciddi bir tesisat arızasına ya da güvenlik riskine dönüşebilir.

Bu ekipmanlar genellikle makine dairesinde ya da tesisatın arka köşesinde sessizce çalıştığı için bakımları ihmal edilir. Oysa basınç ayar otomatiğinin, güvenlik ventili ve manometrenin doğru çalışması, tesisatın güvenli sınırlar içinde kalmasının temel şartıdır. Periyodik kontrol, bu kritik noktaları tek tek muayene eder ve sonucu raporla belgeler.

Yasal açıdan bu bir tercih değildir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (25.04.2013 tarihli, 28628 sayılı Resmî Gazete) uyarınca genleşme tankı ve boyler gibi basınçlı kap ve tesisatlar belirli aralıklarla kontrol ettirilir. Kontrol periyodu: ilgili standardın öngördüğü süre saklı kalmak üzere, standartta süre belirtilmemişse azami 1 yıldır.

Genleşme tankı kontrolünde neler kontrol edilir?

Genleşme tankı, hem gövde bütünlüğü hem de basınç emniyet elemanları açısından değerlendirilir. Kontrol listesinde şu kriterler yer alır:

• Üretim tekniği ve malzemeleri uygun mu?
• Kaynak dikişleri uygun mu?
• Kalıcı deformasyon var mı ?
• Çalışan işçilerden uzak ve dayanıklı bir bölmede mi ?
• Yere sabitlenmiş mi ?
• Membranında yırtık veya sorun var mı?
• Güvenlik ventili çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Manometre çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Basınç ayar otomatiği çalışıyor mu ?
• Besleme suyu üzerinde çekvalf var mı, çalışıyor mu?
• Tahliye vanası çalışır ve uygun vaziyette mi?

Bu kriterlerin her biri tesisat güvenliği için ayrı bir anlam taşır. Güvenlik ventili, basınç belirlenen sınırı aştığında devreye girerek tankı aşırı basınçtan korur; manometre operatörün basıncı izlemesini sağlar; basınç ayar otomatiği ise sistemi istenen aralıkta tutar. Bu üçünün birlikte çalışması, tankın güvenli sınırlar içinde işletilmesinin ön koşuludur.

Boyler kontrolünde neler kontrol edilir?

Boyler, kullanım sıcak suyunu basınç altında depolayan bir basınçlı kaptır. Kontrol listesinde şu kriterler yer alır:

• Üretim tekniği ve malzemeleri uygun mu?
• Kaynak dikişleri uygun mu?
• Kalıcı deformasyon var mı ?
• Çalışan işçilerden uzak ve dayanıklı bir bölmede mi ?
• Güvenlik ventili çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Manometre çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Basınç ayar otomatiği çalışıyor mu ?
• Besleme suyu üzerinde çekvalf var mı, çalışıyor mu?
• Tahliye vanası çalışır ve uygun vaziyette mi?
• Boyler tesisatı uygun mu?
• Boyler izalasyonu uygun mu?

Genleşme tankı ile ortak emniyet elemanlarının yanında boylerde tesisat uygunluğu ve izolasyon da değerlendirilir. Uygun izolasyon hem enerji kaybını önler hem de kazan dairesindeki çalışanları yanma riskine karşı korur. Kaynak dikişleri ve kalıcı deformasyon kontrolü ise kabın uzun vadede bütünlüğünü koruduğunun doğrulanması içindir.

Membran ve çekvalf neden ayrıca kontrol edilir?

Genleşme tankında membran, su ile hava arasındaki dengeyi sağlayan esnek bölümdür. Membranda yırtık olduğunda tank işlevini yitirir; tesisattaki basınç dalgalanmaları düzensizleşir ve zamanla ekipmanlara zarar verebilir. Bu yüzden membranın durumu kontrol listesinde ayrı bir kriter olarak yer alır.

Besleme suyu üzerindeki çekvalf ise suyun geri dönüşünü engelleyerek tesisatın tek yönlü çalışmasını sağlar. Çekvalfin çalışmaması, suyun yanlış yöne hareket etmesine ve basınç dengesinin bozulmasına yol açabilir. Fonksiyon ve yük testleri, bu elemanların gerçek koşullarda doğru çalıştığını doğrular.

Kontrol sonrası rapor ve yetkili kişi şartı

Kontrol sonunda, yapılan muayene ve testlerin sonucunu gösteren bir rapor düzenlenir. Bu rapor; denetimde, iş kazası incelemelerinde ve sigorta süreçlerinde işverenin elindeki geçerli belgedir.

Kontroller yalnızca EKİPNET sistemine kayıtlı yetkili kişilerce yapılabilir. Ayrıca işveren ile yetkili kişi arasındaki İSG-KATİP sözleşmesi, kontrol tarihinden en geç 1 gün önce onaylanmış olmalıdır. Bu şartlar sağlanmadan yapılan kontrol geçerli bir periyodik kontrol sayılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Genleşme tankı ve boyler kontrolü ne sıklıkla yapılır?

Genleşme tankı ve boyler, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında basınçlı kap ve tesisat olarak periyodik kontrole tabidir. İlgili standardın öngördüğü süre saklı kalmak üzere, standartta süre belirtilmemişse azami 1 yıldır; standart daha kısa süre öngörüyorsa o süre uygulanır.

Genleşme tankı kontrolünde nelere bakılır?

Genleşme tankında üretim tekniği ve malzemeleri, kaynak dikişleri, kalıcı deformasyon, yere sabitlenme, membranın durumu, güvenlik ventili, manometre, basınç ayar otomatiği, besleme suyu üzerindeki çekvalf ve tahliye vanası kontrol edilir.

Boyler kontrolünde nelere bakılır?

Boylerde üretim tekniği ve malzemeleri, kaynak dikişleri, kalıcı deformasyon, güvenlik ventili, manometre, basınç ayar otomatiği, besleme suyu üzerindeki çekvalf, tahliye vanası, boyler tesisatı ve boyler izolasyonu kontrol edilir.

Genleşme tankı membranı neden kontrol edilir?

Membran, genleşme tankında su ile hava arasındaki basınç dengesini sağlar. Membranda yırtık veya sorun olduğunda tank işlevini yitirir ve tesisatta aşırı basınç dalgalanmaları oluşabilir. Kontrol listesinde "Membranında yırtık veya sorun var mı?" kriteri yer alır.

BESAFE LAB nasıl yardımcı olur?

BESAFE LAB, TÜRKAK akredite ve İSGÜM yetkili bir ölçüm, test ve mühendislik firmasıdır. Genleşme tankı ve boyler gibi basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrollerini EKİPNET kayıtlı yetkili mühendisleriyle yürütür ve sonucu denetimde geçerli bir raporla belgeler. Kapsam ve teslim süresi teklif ile netleştirilir.