Havalandırma Tesisatı Kontrolünde Neler Kontrol Edilir?

Havalandırma tesisatı periyodik kontrolü neden önemli?

Havalandırma tesisatı, çalışma ortamına taze hava sağlar; toz, duman ve zararlı gazların ortamdan uzaklaştırılmasını mümkün kılar. Kapalı üretim alanlarında, kaynak atölyelerinde ve kimya tesislerinde havalandırmanın doğru çalışması, çalışan sağlığı açısından belirleyicidir.

Zamanla fan kayışları yıpranır, kanallar tozla dolar ve filtreler tıkanır. Bu durum ortama giren taze hava miktarını azaltır; kirleticilerin birikmesine ve çalışanların sağlıksız koşullarda çalışmasına yol açar. Periyodik kontrol, havalandırma sisteminin bu kritik noktalarını tek tek muayene eder ve sonucu raporla belgeler.

Yasal açıdan bu bir tercih değildir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (25.04.2013 tarihli, 28628 sayılı Resmî Gazete) uyarınca havalandırma tesisatı gibi iş ekipmanları belirli aralıklarla kontrol ettirilir. Kontrol periyodu: ilgili standardın öngördüğü süre saklı kalmak üzere, standartta süre belirtilmemişse azami 1 yıldır. Havalandırma tesisatının projelendirilmesi (tasarımı) ise periyodik kontrolden farklı bir mühendislik hizmetidir.

Havalandırma kontrolünde neler kontrol edilir?

Havalandırma tesisatında hem mekanik aksam hem hava akışı hem de kanal bütünlüğü değerlendirilir. Kontrol listesinde şu kriterler yer alır:

• Fan kayışı fiziksel olarak yıpranmış mı ?
• Kanal toz ile tıkalı mı ?
• Hava filtresi tıkalı mı ?
• Kanallarda delik, çatlak ve açıklık var mı ?
• Kanallarda kapalı kapak var mı ?
• Yetersiz hava donanımı var mı ?
• Taze havada yetersizlik var mı ?
• Boru hattında sızıntılar var mı ?
• Kanallar daha uzun olması veya daha keskin dirseklerin olması veya ani çap değişiklikleri olması sebebiyle değiştirildi mi ?
• Dinamik test sonucu?
• Gall zinciri aşınma, pim ve ayar durumu
• Lastik ve ataşmanların genel durumu
• Fonksiyon testi
• Yük ve Fren testleri

Bu kriterlerin her biri havalandırma verimini doğrudan etkiler. Fan kayışının yıpranması fanın devrini düşürür; kanal ve filtre tıkanıklığı hava akışını kısıtlar; kanallardaki delik ve çatlaklar ise temiz havanın dışarı sızmasına yol açar. Dinamik test ve fonksiyon testi, sistemin gerçek koşullarda beklenen hava akışını sağladığını doğrular.

Filtre ve kanal tıkanıklığı neden kritiktir?

Hava filtresi, dışarıdan alınan havadaki toz ve partikülleri tutar. Filtre tıkandığında ortama giren hava miktarı azalır; havalandırma sistemi daha fazla enerji harcayarak aynı verimi sağlamaya çalışır. Kanalların tozla dolması da benzer şekilde hava akışını daraltır ve kirleticilerin ortamda birikmesine neden olur.

Özellikle tozlu üretim süreçlerinin olduğu iş yerlerinde taze hava yetersizliği, çalışanların solunum sağlığını doğrudan etkiler. Bu yüzden filtre ve kanal durumu, havalandırma kontrol listesinin ilk sıralarında yer alır.

Kanal bütünlüğü ve sızıntı neden kontrol edilir?

Havalandırma kanallarındaki delik, çatlak ve açıklıklar, temiz havanın hedef noktaya ulaşmadan dışarı sızmasına neden olur. Boru hattındaki sızıntılar da aynı etkiyi yaratır. Kapalı kapaklar ise havanın belirli bölgelere ulaşmasını engeller.

Kanal uzunluğundaki değişiklikler, keskin dirsekler ve ani çap değişiklikleri de hava akışını olumsuz etkiler. Bu değişikliklerin tespiti, sistemin tasarlandığı gibi çalışıp çalışmadığının değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Kontrol sonrası rapor ve yetkili kişi şartı

Kontrol sonunda, yapılan muayene ve testlerin sonucunu gösteren bir rapor düzenlenir. Bu rapor; denetimde, iş kazası incelemelerinde ve sigorta süreçlerinde işverenin elindeki geçerli belgedir.

Kontroller yalnızca EKİPNET sistemine kayıtlı yetkili kişilerce yapılabilir. Ayrıca işveren ile yetkili kişi arasındaki İSG-KATİP sözleşmesi, kontrol tarihinden en geç 1 gün önce onaylanmış olmalıdır. Bu şartlar sağlanmadan yapılan kontrol geçerli bir periyodik kontrol sayılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Havalandırma tesisatı kontrolü ne sıklıkla yapılır?

Havalandırma tesisatı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında periyodik kontrole tabidir. İlgili standardın öngördüğü süre saklı kalmak üzere, standartta süre belirtilmemişse azami 1 yıldır; standart daha kısa süre öngörüyorsa o süre uygulanır.

Havalandırma kontrolünde nelere bakılır?

Havalandırma tesisatında fan kayışı, kanal toz durumu, hava filtresi, kanallarda delik-çatlak-açıklık, kapalı kapak, yetersiz hava donanımı, taze hava yetersizliği, boru hattında sızıntı, kanal değişiklikleri, dinamik test ile fonksiyon ve yük/fren testleri kontrol edilir.

Hava filtresi ve kanal tıkanıklığı neden önemli?

Tıkalı hava filtresi ve tozla dolan kanallar, ortama giren temiz hava miktarını azaltır ve havalandırma verimini düşürür. Kontrol listesinde "Hava filtresi tıkalı mı?" ve "Kanal toz ile tıkalı mı?" kriterleri yer alır; yetersiz taze hava çalışan sağlığını doğrudan etkiler.

Havalandırma projelendirme ile periyodik kontrol farkı nedir?

Periyodik kontrol, mevcut havalandırma tesisatının güvenli ve sağlıklı koşullarda çalışıp çalışmadığını belirli aralıklarla muayene eder. Havalandırma tesisatının projelendirilmesi (tasarımı) ise ayrı bir mühendislik hizmetidir ve mekanik tesisat projeleri kapsamında sunulur.

BESAFE LAB nasıl yardımcı olur?

BESAFE LAB, TÜRKAK akredite ve İSGÜM yetkili bir ölçüm, test ve mühendislik firmasıdır. Havalandırma tesisatının periyodik kontrolünü EKİPNET kayıtlı yetkili mühendisleriyle yürütür ve sonucu denetimde geçerli bir raporla belgeler. Havalandırma tesisatının projelendirilmesi de mekanik tesisat projeleri kapsamında sunulur. Kapsam ve teslim süresi teklif ile netleştirilir.