İş Hijyeni Ölçümlerinde Hangi Parametreler Ölçülür?

İş hijyeni ölçümü nedir?

İş hijyeni ölçümü, iş yerlerinde çalışanların sağlığını etkileyebilecek etkenlerin doğru ölçüm standardı ve standarda uygun ölçme cihazlarıyla deneyler yapılarak maruziyet ve ortam koşullarının seviyesinin belirlenmesidir. Hukuki dayanak, İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik (27.01.2023 RG 32086; 04.02.2024 değişikliği işlenmiş) olarak düzenlenmiştir.

Ölçümler yalnızca Bakanlıkça yeterlik/ön yeterlik belgesi verilmiş laboratuvarlarca yapılır; yetkisiz laboratuvar sonucu geçersizdir. Bu yüzden iş hijyeni ölçümü yaptırırken laboratuvarın yetki durumu, ölçümün kendisi kadar önemlidir.

Hangi parametreler ölçülür?

İş hijyeni ölçümleri, çalışma ortamındaki fiziksel ve kimyasal etkenleri kapsar. Ölçülen başlıca parametreler şunlardır:

Gürültü

Kişisel gürültü maruziyeti TS EN ISO 9612 standardına göre; çevresel gürültü TS ISO 1996-2 standardına göre ölçülür. Dayanak: Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (28.07.2013 RG 28721; Mevzuat No 18647).

Termal Konfor

Sıcaklık, nem ve hava akımı koşulları TS EN ISO 7730 standardına göre; ısı baskısı TS EN ISO 7243 standardına göre değerlendirilir. Dayanak: İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (17.07.2013 RG 28710); değerlendirmede TS EN 27243 standardından yararlanılabilir.

Aydınlatma

Çalışma alanlarının aydınlık düzeyi TS EN 12464-1 standardına göre ölçülerek değerlendirilir. Dayanak: aynı İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği (17.07.2013 RG 28710).

Toz

Havada asılı katı partiküllerin konsantrasyonu ölçülerek solunum sağlığı etkileri ve maruziyet seviyeleri değerlendirilir. Dayanak: Tozla Mücadele Yönetmeliği (05.11.2013 RG 28812).

Titreşim

El-kol ve tüm vücut titreşim maruziyeti ilgili standartlar kapsamında ölçülür. Dayanak: Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (22.08.2013 RG 28743; Mevzuat No 18759).

Gaz / Kimyasal

Çalışma ortamındaki gaz, buhar ve kimyasal konsantrasyonları ilgili standartlar kapsamında ölçülür. Dayanak: Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (12.08.2013 RG 28733; Mevzuat No 18709).

Ölçümler ne zaman tekrarlanmalı?

Gürültü, titreşim, toz, gaz, aydınlatma ve termal konfor için tek bir "her yıl zorunlu" periyot yoktur. İhtiyaç ve tekrar zamanı; risk değerlendirmesi, özel maruziyet yönetmeliği ve çalışma koşullarındaki değişikliğe göre belirlenir.

Çalışma koşullarında ya da proseste değişiklik olduğunda, yeni bir risk faktörü ortaya çıktığında veya ölçüm sonuçları sınır değerlere yaklaştığında ölçüm kapsamı yeniden gözden geçirilmelidir. Ölçüm sonuçları öncelikle mevzuattaki; mevzuatta yoksa ulusal ve uluslararası kuruluşların sınır değerleriyle değerlendirilir.

Ölçümü kim yapabilir?

İş hijyeni ölçümlerini herkes yapamaz. Ölçümler yalnızca Bakanlıkça yeterlik/ön yeterlik belgesi verilmiş laboratuvarlarca yapılır. Yetkisiz laboratuvar sonucu geçersizdir; bu tür bir rapor denetimde kabul görmez ve işvereni yükümlülüğünü yerine getirmemiş duruma düşürür.

Sıkça Sorulan Sorular

İş hijyeni ölçümleri hangi parametreleri kapsar?

İş hijyeni ölçümleri gürültü, termal konfor, aydınlatma, toz, titreşim ve gaz/kimyasal parametrelerini kapsar. Gürültüde kişisel maruziyet TS EN ISO 9612, çevresel gürültü TS ISO 1996-2 standardına göre ölçülür.

İş hijyeni ölçümleri yasal zorunluluk mu?

İş hijyeni ölçümleri, risk değerlendirmesi sonucuna ve çalışma koşullarına bağlı olarak yapılması gereken kontrollerdir. Hukuki dayanak İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik (27.01.2023 RG 32086; 04.02.2024 değişikliği işlenmiş) olup, ölçümler yalnızca Bakanlıkça yeterlik/ön yeterlik belgesi verilmiş laboratuvarlarca yapılır.

İş hijyeni ölçümleri ne sıklıkla tekrarlanmalı?

Gürültü, titreşim, toz, gaz, aydınlatma ve termal konfor için tek bir "her yıl zorunlu" periyot yoktur. İhtiyaç ve tekrar zamanı; risk değerlendirmesi, özel maruziyet yönetmeliği ve çalışma koşullarındaki değişikliğe göre belirlenir.

Yetkisiz laboratuvarın iş hijyeni ölçüm sonucu geçerli midir?

Hayır. İş hijyeni ölçümleri yalnızca Bakanlıkça yeterlik/ön yeterlik belgesi verilmiş laboratuvarlarca yapılır; yetkisiz laboratuvar sonucu geçersizdir.

BESAFE LAB nasıl yardımcı olur?

BESAFE LAB, TÜRKAK akredite ve İSGÜM yetkili bir ölçüm, test ve mühendislik firmasıdır. Gürültü, termal konfor, aydınlatma, toz, titreşim ve gaz/kimyasal ölçümlerini yetkili laboratuvar olarak yürütür ve sonuçları standartlara uygun raporla sunar. Kapsam ve teslim süresi teklif ile netleştirilir.