Kompresör ve Hava Tankı Kontrolünde Neler Kontrol Edilir?

Basınçlı ekipman kontrolü neden önemli?

Kompresör ve basınçlı hava tankları, basınç altında çalışan ekipmanlardır. Basınç altında çalışan bir kapta gözden kaçan küçük bir kusur — bir kaynak çatlağı, çalışmayan bir emniyet ventili ya da hatalı bir manometre — büyük sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden bu ekipmanların kontrolü, hem süresi hem de niteliği bakımından diğer ekipmanlardan daha kritiktir.

Yasal açıdan da bir tercih değildir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (25.04.2013 tarihli, 28628 sayılı Resmî Gazete) uyarınca basınçlı kaplar belirli aralıklarla kontrol ettirilir. Kontrol periyodu: ilgili standardın öngördüğü süre saklı kalmak üzere, standartta süre belirtilmemişse azami 1 yıldır.

Kompresörde neler kontrol edilir?

Kompresör kontrolünde, ekipmanın hem gövde bütünlüğü hem basınç güvenlik tertibatları hem de çalışma koşulları bir bütün olarak değerlendirilir. Kontrol listesinde şu kriterler yer alır:

• Kompresör çalışan işçilerden uzak ve dayanıklı bir bölmede mi ?
• Kaynak dikişleri uygun mu?
• Kalıcı deformasyon var mı ?
• Güvenlik ventili çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Manometre çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Tahliye vanası çalışır ve uygun vaziyette mi?
• Tank yere sabitlenmiş mi?
• Kanallar daha uzun olması veya daha keskin dirseklerin olması veya ani çap değişiklikleri olması sebebiyle değiştirildi mi ?
• Dinamik test sonucu?
• Gall zinciri aşınma, pim ve ayar durumu
• Lastik ve ataşmanların genel durumu
• Fonksiyon testi
• Yük ve Fren testleri

Hava tankında neler kontrol edilir?

Basınçlı hava tankı, kompresörün ürettiği basınçlı havayı depolayan kaptır. Kontrolünde tankın üretim kalitesi, kaynak dikişleri ve basınç güvenlik tertibatları öne çıkar. Kontrol listesinde şu kriterler yer alır:

• Üretim tekniği ve malzemeleri uygun mu?
• Kaynak dikişleri uygun mu?
• Kalıcı deformasyon var mı ?
• Çalışan işçilerden uzak ve dayanıklı bir bölmede mi ?
• Güvenlik ventili çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Manometre çalışır ve uygun vaziyette mi ?
• Tahliye vanası çalışır ve uygun vaziyette mi?
• Tank yere sabitlenmiş mi?
• Kanallar daha uzun olması veya daha keskin dirseklerin olması veya ani çap değişiklikleri olması sebebiyle değiştirildi mi ?
• Dinamik test sonucu?
• Gall zinciri aşınma, pim ve ayar durumu
• Lastik ve ataşmanların genel durumu
• Fonksiyon testi
• Yük ve Fren testleri

Her iki listede de güvenlik ventili, manometre ve tahliye vanası gibi basınç güvenlik tertibatları ayrı ayrı değerlendirilir. Bu tertibatlar, basıncın güvenli sınırlar içinde kalmasını sağlar ve olası bir aşırı basınç durumunda devreye girer.

Güvenlik ventili ve manometre neden kritiktir?

Güvenlik ventili, basınç sınır değeri aşıldığında otomatik olarak açılarak basıncı tahliye eder. Çalışmayan bir güvenlik ventili, kabın güvenli basınç aralığının üzerine çıkmasına engel olamaz. Manometre ise operatörün basıncı anlık olarak görmesini sağlar; hatalı bir manometre, operatörün kabın gerçek durumunu yanlış okumasına yol açar.

Dinamik test sonucu ve kaynak dikişleri de tankın basınç dayanımını doğrudan ilgilendirir. Kalıcı deformasyon, malzemenin güvenli çalışma sınırını aştığının işaretidir; bu durumda tankın kullanımı yeniden değerlendirilmelidir.

Kontrol sonrası rapor ve yetkili kişi şartı

Kontrol sonunda, yapılan muayene ve testlerin sonucunu gösteren bir rapor düzenlenir. Bu rapor; denetimde, iş kazası incelemelerinde ve sigorta süreçlerinde işverenin elindeki geçerli belgedir.

Kontroller yalnızca EKİPNET sistemine kayıtlı yetkili kişilerce yapılabilir. Ayrıca işveren ile yetkili kişi arasındaki İSG-KATİP sözleşmesi, kontrol tarihinden en geç 1 gün önce onaylanmış olmalıdır. Bu şartlar sağlanmadan yapılan kontrol geçerli bir periyodik kontrol sayılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kompresör ve hava tankı periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

Kompresör ve basınçlı hava tankları, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında periyodik kontrole tabidir. İlgili standardın öngördüğü süre saklı kalmak üzere, standartta süre belirtilmemişse azami 1 yıldır; standart daha kısa süre öngörüyorsa o süre uygulanır.

Kompresör ve hava tankı kontrolünde nelere bakılır?

Kompresörde çalışma konumu, kaynak dikişleri, kalıcı deformasyon, güvenlik ventili, manometre, tahliye vanası, sabitleme, dinamik test, lastik ve ataşmanlar ile fonksiyon ve yük/fren testleri kontrol edilir. Hava tankında ise üretim tekniği ve malzemeleri, kaynak dikişleri, kalıcı deformasyon, güvenlik ventili, manometre, tahliye vanası, sabitleme ve dinamik test gibi kriterler değerlendirilir.

Güvenlik ventili ve manometre neden kontrol edilir?

Güvenlik ventili, basınç sınır değeri aşıldığında devreye girerek kabın güvenli basınç aralığında kalmasını sağlar; manometre ise basıncı göstererek operatörün kabı güvenle izlemesine olanak verir. Her ikisi de basınçlı ekipman güvenliği için kritiktir ve kontrol listesinde "çalışır ve uygun vaziyette mi" kriteriyle ayrı ayrı değerlendirilir.

Kompresör ve hava tankı kontrol raporu denetimde geçerli sayılır mı?

Kontrol, EKİPNET sistemine kayıtlı yetkili kişi tarafından, İSG-KATİP sözleşmesi kontrolden en geç 1 gün önce onaylanmış olarak ve ilgili standarda uygun yapılırsa raporu denetimde geçerli belge sayılır.

BESAFE LAB nasıl yardımcı olur?

BESAFE LAB, TÜRKAK akredite ve İSGÜM yetkili bir ölçüm, test ve mühendislik firmasıdır. Kompresör ve basınçlı hava tanklarının periyodik kontrollerini EKİPNET kayıtlı yetkili mühendisleriyle yürütür ve sonucu denetimde geçerli bir raporla belgeler. Kapsam ve teslim süresi teklif ile netleştirilir.